Doğalgaz Fiyatları

TTF (Title Transfer Facility), Hollanda merkezli Avrupa doğalgaz piyasasının temel referans fiyat endeksidir. Avrupa'da doğalgaz alım-satım sözleşmelerinin büyük çoğunluğu TTF üzerinden fiyatlanmaktadır. Türkiye'nin doğalgaz fiyatları büyük ölçüde TTF'ye endeksli olup, bu endeksteki dalgalanmalar sanayi ve konut kullanıcılarının ödediği tarifeleri doğrudan etkiler.

Henry Hubise ABD'de Louisiana eyaletinde bulunan bir boru hattı kavşağının adıdır ve Amerikan doğalgaz piyasasının referans fiyat noktasını oluşturur. LNG ticaretinin küreselleşmesiyle birlikte Henry Hub fiyatları, Asya ve Avrupa piyasalarını da etkilemeye başlamıştır.

Türkiye, doğalgaz ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılamakta olup tedarikçiler arasında Rusya, Azerbaycan ve İranöne çıkmaktadır. TürkAkım boru hattı Rusya gazını, TANAP boru hattı ise Azerbaycan gazını Türkiye'ye taşımaktadır.

BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.), Türkiye'nin ulusal doğalgaz dağıtım ve iletim şirketidir. Doğalgaz alımı ve iletim altyapısının işletiminden sorumlu olan BOTAŞ, tarife düzenlemelerinde de belirleyici rol oynamaktadır.

Enerji arz güvenliğini artırmak amacıyla Türkiye, LNG terminallerine yatırım yapmakta ve tedarik kaynaklarını çeşitlendirme politikası izlemektedir. Karadeniz'deki Sakarya doğalgaz sahası, yurt içi üretimi artırma hedefiyle geliştirilmektedir.

Doğalgaz fiyatları, ham petrole kıyasla farklı dinamikler tarafından şekillenmektedir. Başlıca faktörler şunlardır:

• Mevsimsel talep: Kış aylarında ısınma amaçlı talebin artması TTF fiyatlarını yukarı iter. Yaz aylarında talep düşer, stoklar yenilenir.
• Avrupa depo doluluk oranları:Kış öncesinde Avrupa'nın doğalgaz depolarının doluluk durumu, fiyatlar üzerinde belirleyici etkiye sahiptir.
• Rusya-Avrupa gerilimleri:2022 krizi ardından Avrupa'nın Rus gazına bağımlılığı azalsa da jeopolitik gelişmeler fiyat volatilitesini artırmaktadır.
• LNG arzı ve navlun maliyetleri: Küresel LNG tesislerinin kapasitesi ve tanker navlun fiyatları kısa vadeli denge üzerinde etkilidir.
• Yenilenebilir enerji üretimi: Güneş ve rüzgar santrallerinden üretilen elektriğin miktarı, gaz kullanımını azaltabilir; soğuk veya bulutlu dönemlerde gaz talebi artar.

2020 yılında Karadeniz'de keşfedilen Sakarya doğalgaz sahası, Türkiye tarihinin en büyük doğalgaz keşfi olarak kayıtlara geçmiştir. Rezervlerin 540 milyar metreküp civarında olduğu tahmin edilmektedir. Saha, Filyos kıyılarına bağlı boru hatları aracılığıyla 2023 yılında üretime geçmiş ve aşamalı olarak kapasitesi artırılmaktadır.

Bu saha tam kapasiteye ulaştığında Türkiye'nin yurt içi doğalgaz üretimini önemli ölçüde artırması ve ithalat bağımlılığını azaltması beklenmektedir. Ancak Sakarya'nın Türkiye'nin toplam tüketimini karşılama oranı uzun vadede bile sınırlı kalmaya devam edecektir.